GIEG ZUUT ABRAHAM.

 

Het verhaal van Gigantius

Wie ben ik?

Al eeuwen geleden was ik er, voor de stad Maastricht en nog meer voor het volk dat in mijn stad woont. De verhalen doen de ronde dat ik in 1550 door de Gilden van de stad voor het eerst getoond werd. Nog zonder naam maar met mijn gestalte van 7 meter was ik ook toen al reusachtig te noemen. Ik stond aan de poort van de stad om onze nieuwe Heren te ‘verwelkomen’. Karel V en zijn zoon Philips II waren tijdens hun Blijde Inkomste ongetwijfeld onder de indruk en begrepen dat mijn volk zich niet zomaar liet overheersen door de zoveelste machthebber. Maastricht was een stad om rekening mee te houden.

Vele jaren later was er een nieuwe club van jonge lieden, een gilde nieuwe stijl. Zij zochten een voorganger, een verbeelding van hun vriendschap en verbondenheid, gelinkt aan Maastricht. In 1968 zag het Reuzengilde Gigantius het levenslicht. Sindsdien is mijn beeltenis en mijn gilde niet meer weg te denken uit het verenigingsleven van Maastricht. 

Waar sta ik voor?

Ik symboliseer het volk van Maastricht. Begonnen als een echte politieke verschijning in 1550, wordt mijn aanwezigheid nog steeds gelinkt aan bijzondere momenten voor de stad. Ik sta symbool voor de stad Maastricht, de vroegere tweeherigheid en vooral voor het volk. De macht aan/van het volk, democratie en de vrijheid om onze mening te uiten, blijven zaken die aan mijn verschijning verbonden blijven. Met trots draag ik dit uit, binnen de grenzen van Maastricht maar ook daarbuiten als representant van Maastricht. 

Maastricht anno 1550 en Gigantius als stadssymbool voor de stad

Het Middeleeuwse Maastricht was een soort van stadsstaat met een bijzonder regime, de tweeherigheid. De stad stond onder gezag van zowel de Hertog van Brabant als de Prins-Bisschop van Luik. Een bijzonder ingewikkelde bestuurlijke situatie.

Dit maakte dat de mensen bovenal Maastrichtenaar waren. Als vesting- en handelsstad en bedevaartstad waren er veel mensen van elders in de stad (zo’n 60%). De saamhorigheid van Maastrichtenaar zijn en samen binnen de veilige muren een gemeenschap vormen, maakte dat de stad feitelijk de multi-culturele samenleving avant la lettre. De Maastrichtse stedeling was zich bewust van zijn kracht en kwam op voor zijn identiteit.

Uiteindelijk kwam de macht toentertijd samen bij Keizer Karel V, van het grote Habsburgse Rijk. Hij wilde graag naar een meer gecentraliseerde staat toe. Toen hij bij een Blyde Incomste zijn zoon Philips II in Maastricht kwam voorstellen, grepen de burgers van de stad dat aan om een grote pop, een Germaanse krijger, naast de stadspoort te zetten. Aan de riem van deze reus twee poppen, symboliserend de twee feitelijke machthebbers, de Prins-Bisschop van Luik en de Hertog van Brabant (in feite Karel V zelf). Met andere woorden de burgerij sprak uit: ‘de macht is aan het volk, wij hebben jullie in onze zak zitten.’. Maastricht stond bij het regime in Brussel (landvoogd) voortaan bekend als een stad die maling had aan haar heren. Reden om extra garnizoenen naar de stad te sturen.

Een groep geïnspireerde Maastrichtenaren heeft dit waargebeurde verhaal nieuw leven ingeblazen door een grote reus te bouwen, Gigantius. De eerste verschijning was bij Carnaval in 1969.  Eerst nog als een soort Romein, maar al snel steeds meer getrouw naar het oorspronkelijke verhaal uit 1550.

Inmiddels is in 50 jaar tijd Stadsreus Gigantius uitgegroeid tot een echt stadssymbool. De identiteit van de Maastrichtse stedeling, maar tevens de vrijheid van meningsuiting en de macht aan het volk symboliserend. Het is dan ook niet voor niets dat hij bijvoorbeeld acte de presence gaf bij de Eurotop in 1991 in Maastricht. En toen de” blijde inkomste” van de huidige Koningin Maxima in Limburg in de hoofdstad Maastricht in 2001 plaatsvond, was het ook Gigantius die haar verwelkomde.

De Reuzencultuur

Het bouwen en rondtrekken met reuzen is een goed gebruik in een deel van Europa. Belgie, Frankrijk, Noord-Spanje, delen van Duitsland, Nederland kennen reuzen.

Het is een traditie om met metershoge poppen allerlei optochten en evenementen op te luisteren en alle technieken, betekenissen en rituelen die daarmee gepaard gaan.

Het geloof in reuzen is zo oud als de mensheid; we komen ze dan ook in alle culturen tegen. In de Middeleeuwen werkte de Katholieke Kerk mee aan de instandhouding van de reuzenmythen, die nog uit de Keltische tijd stamden. Na de kerstening liepen vele reuzen, vaak getransformeerd als een Goliath figuur, mee in processies. Heden ten dage is het nog altijd een belangrijk onderdeel van de volkscultuur.

De reuzentraditie wordt betiteld als cultureel erfgoed en de reuzencultuur is heel divers. Iedere reus kent zijn eigen verhaal en het ‘leven van een reus’ vertoont veel gelijkenissen met dat van een mens. Ze worden gedoopt, ingeschreven in het bevolkingsregister, trouwen en krijgen kinderen. Ieder van die bijzondere momenten in het leven van de reus geeft aanleiding tot een publiek feest, waardoor de reuzen stevig ingebed zijn in de lokale feestcultuur. 

In Maastricht is de reuzentraditie gebouwd rondom Gigantius. Hij is enerzijds uitgegroeid tot een stadssymbool en iedere 5 jaar wordt voor hem een Reuzenfeest georganiseerd. Dan komen van heinde en verre reuzen naar Maastricht om samen door de stad te trekken. Tevens staat bij die gelegenheid Maastricht in het teken van de middeleeuwen en haar tweeherigheid. Een bloeiperiode van de stad.

Het Reuzengilde

Rondom stadsreus Gigantius is een gilde gebouwd. Deze groep mannen representeert de gilden die in de stad Maastricht actief waren in de Middeleeuwen. Als Gigantius optreedt, zijn zij er altijd bij. Deze groep is bijzonder door de Middeleeuwse kleding die zij dragen.

Het Reuzengilde Gigantius organiseert de vijf jaarlijkse reuzenfeesten van Gigantius en trekt met hem rond en vertelt het verhaal achter Gigantius en het Middeleeuwse Maastricht.

Belangrijke data in het bestaan van het Reuzengilde

18 december 1968       Op de dag van Onnozele Kinderen de oprichting van het Reuzengilde Gigantius. De doelstelling is het rondvoeren van de cultuurhistorische figuur uit de Middeleeuwen die bij de Blijde Inkomste van Philips II in Maastricht bij de stadspoorten stond.

Carnaval 1969              Het eerste optreden van de reus in de grote optocht tijdens carnaval. Toen nog gekleed als Romein.In de loop der jaren werd het uiterlijk verbeterd en aangepast naar analogie van het verhaal waar hij op gebaseerd is.

1977                            Organisatie van het eerste Reuzenfeest in Maastricht

Presentatie van het historisch verantwoorde uiterlijk en kledij volgens de Spaanse geschriften. In dit jaar wordt Gigantius ook gedoopt met zijn peter ‘De lange man’ uit Hasselt en zijn meter Guntrud uit Venlo.

1980                            2eReuzenfeest, bij afscheid burgemeester Baeten

1984                            3eReuzenfeest

1989                            4eReuzenfeest

1994                           5eReuzenfeest

2000                            6eReuzenfeest

2005                            7eReuzenfeest

2010                            8eReuzenfeest

2014                            9eReuzenfeest met als thema de Blijde Incomste.

2019                            10eReuzenfeest en 50everjaardag van Gigantius.

Het thema is ‘De Vrun vaan Gieg’.

In de loop der jaren heeft Gigantius 4 nieuwe hoofden gekregen en is zijn kledij ook meermaals verbeterd en bijgewerkt.